Hoe omgaan met anonieme reacties?

Al weer twee weken geleden vond in zaal De Unie in Rotterdam een MediaDebat plaats. Het onderwerp van die avond was ‘Anoniem reageren op internet’. Francisco van Jole was de debatleider waar vertegenwoordigers van het AD, Fok, Dagblad van het Noorden en de SP aan deelnamen.

De conclusie in het kort: anoniem reageren is geen punt, extremen worden getolereerd, uitwassen niet. Een verslag hier.

Netkwesties.nl bracht een lijn in de soms warrige discussies en publiceerde dit verhaal. Enkele passages:

“(…) Als voorbeeld voor de discussie gold met name het stoppen met het bloggen door Volkskrant-columnist Bert Wagendorp, die evenals Charles Groenhuijsen bij Planet.nl en Hanneke Groenteman dankzij GeenStijl, genoeg had van anoniem schelden, pesten en bedreigen. (…)

Heslinga van Fok.nl vindt dat Wagendorp te lange tenen had. “De bedoeling van internet is interactie. Dat betekent natuurlijk niet dat er geen grenzen zijn. Maar soms is iets niet gemeend, of moet je gewoon accepteren dat je hard wordt aangevallen, of is het onnozel en moet je het niet direct persoonlijk nemen.” (…)

Volgens reaguurders in zaal De Unie en Heslinga van Fok kan dit ‘groepsgevoel’ ten koste gaan van de meningsvorming, daar de som van de meer en meer gelijkluidende meningen de - al dan niet extreme - afwijkingen van een zekere consensus gaan overheersen. (…)

Fok heeft jaren lang, aldus Heslinga, ‘lange lappen tekst’ aan gedragsregels gehanteerd om bezoekers te leren wat er niet mag in de forums. “Dat is teruggeschroefd tot een beperkte tekst. Het uitgangspunt is nu ‘doe normaal’. Als je probeert expliciete normen te stellen, gaan mensen toch naar gaatjes zoeken.” (…)”

De Nieuwe Reporter was ook aanwezig en tekende op:

“Op krantensites kan meer dan in een papieren dagblad. “Op de site laten we taalgebruik toe dat we uit de krant weren. De term ‘klootzak’ zul je niet snel in het AD zien, maar op de site kan het wel”, vertelde Dick van der Meer, plaatsvervangend hoofdredacteur van het AD (…) Fok hanteert de stelregel ‘doe normaal’, legde Heslinga uit. “Bijna iedereen weet wel wat daarmee wordt bedoeld. En wie het niet weet, die krijgt dat snel genoeg te horen.” (…)

“Ik mis het gevoel voor humor”, verzuchtte een vrouw in het publiek die de vergelijking tussen de aap en de zwarte man wel leuk vond. “Als iemand op Geenstijl ‘ga eens dood schrijft’, moet je dat niet serieus nemen. Het is acceptabel om je mening te uiten, ook al is die kwetsend voor anderen.” (…)”

Al met al een interessante avond. Niet vanwege de vele nieuwe inzichten, maar wel om opvattingen van mensen met verschillende achtergronden te horen. Opvallend dat overigens geen enkele reageerder uit de zaal zich voorstelde met naam of nick. Wellicht tekenend voor de netcultuur.

Noch R-win.com noch DeKoopman.net zijn high traffic sites. Veel gemier met extreme reacties heb ik hier niet gehad. Hoe sta ik tegenover dit onderwer ? Vooralsnog pragmatisch.

Iemand die anoniem reageert maar een goed onderbouwd verhaal kan vertellen, is van harte welkom. Zo werkt het ook met anonieme tipgevers in de journalistiek: je krijgt nieuwe informatie om het vervolgens zelf te verifiëren. Mensen die een emotioneel ventiel vinden in een reactiepaneel zijn ook welkom, maar bij voorkeur reageren ze onder eigen naam en urrel.

Doen ze dat niet en gaat de reactie te ver? Dan:

1. komt er een waarschuwing,
2. gaat de reactie er vanaf, met opgaaf van reden
3. volgt er een tijdelijke IP-ban.

Op DeKoopman had ik eind 2006 zo’n geintje bij de hand. In eerste instantie had ik het niet eens door. Ik zat midden in een verhuizing. De nieuwe woning had toen net een bouwlamp, maar van eigen internet of hotspothippies als buren was geen sprake. Maar ik leerde toen wel van reageerders houden.

’s Avonds om een uur of zeven ging de telefoon. “Erwin, ik denk dat je even op DeKoopman naar de reacties moet kijken. Het begint een beetje uit de hand te lopen.” Geweldig toch, zulke reageerders. Op de fiets naar een smoezelig internetcafé/belhuis waar de toetsen besmeerd leken met secondelijm, en de muis bijna pootjes had.

En inderdaad. Een posting van nog geen 5 regels had een vloedgolf aan reacties opgeleverd. Sommigen gingen over de zaak zelf (het stoppen van een internetveiling), andere reacties waren aan de persoon gericht. Opvliegend, emotioneel, scheldend en beschuldigend. En bij dat laatste trek ik de grens. Discussiëren over een onderwerp is prima. Maar ongefundeerd de anonieme scheldende beeldschermridder uithangen, daar moet je ergens anders voor zijn.

In dit soort gevallen blijkt overigens de functie ‘Stuur mij een e-mail als iemand op mijn reactie reageert‘ als een rode lap op een stier te werken. De praktijk daarbij is: eerst schrijven onder een nepnaam en dan - met geluk - nadenken.

De enige oplossing om de stroom reacties in te dammen bleek heel simpel. Eerst lichtte ik toe welke reacties wel en niet getolereerd worden. Toen dat weinig bleek te helpen, ging de stekker er gewoon uit. Reactiepaneel dicht. Klaar is Kees.

Een andere effectieve maatregel tegen reaschreeuwers is verrassend eenvoudig en old skool. Bij mijn werkgever Emerce bel ik de mensen met de grootste monden en ongefundeerde meningen op. Lang niet altijd, wel als het tegen m’n gevoel van rechtvaardigheid ingaat. Meestal komt zo’n belletje als een donderslag bij heldere hemel. Soit. Die grote monden blijken dan IRL heel wat kleiner en, verbazingwekkend genoeg, redelijker. “Ik liet me meeslepen”.

En het is nog leuk ook, je lezers bellen om hun ervaringen (en ook klachten) te horen.

Toevallig las ik op een mailinglijst deze signature onder een bericht, lijkt me wel aardig in de context van bovenstaand verhaal:

I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it — The Friends of Voltaire, 1906